Współczesny świat często stawia przed nami szereg wymagań, tworząc presję, aby dostosowywać się do określonych wzorców zachowań, stylów życia czy nawet sposobów myślenia. W tym natłoku zewnętrznych oczekiwań, bycie autentycznym może wydawać się luksusem dostępnym tylko nielicznym. Ale czy faktycznie tak jest? Czy autentyczność to coś, z czym się rodzimy, czy raczej umiejętność, którą możemy rozwijać i doskonalić?
Czym jest autentyczność i jak ją rozumieć?
Zanim odpowiemy na pytanie, czy autentyczności można się nauczyć, warto przyjrzeć się, czym ona właściwie jest. Autentyczność, w kontekście psychologicznym, to stan bycia wiernym sobie, swoim wartościom, przekonaniom i emocjom. To spójność między tym, co myślimy, co czujemy i co robimy.
Nie chodzi tu o brak manier czy ignorowanie norm społecznych. Autentyczność nie oznacza, że musimy zawsze i wszędzie mówić wszystko, co nam ślina na język przyniesie, ani ekspresyjnie manifestować każdą emocję. To raczej głębokie rozumienie siebie i zdolność do wyrażania tej wewnętrznej prawdy w sposób świadomy i konstruktywny, z poszanowaniem dla innych. Jest to przeciwieństwo zakładania masek, udawania kogoś, kim nie jesteśmy, by spełnić cudze oczekiwania.
Dlaczego warto dążyć do autentyczności?
Korzyści płynące z życia w zgodzie ze sobą są liczne i obejmują różne aspekty naszego funkcjonowania. Przede wszystkim, bycie autentycznym przekłada się na wyższy poziom dobrostanu psychicznego. Kiedy nie musimy udawać ani tłumić swoich prawdziwych uczuć, zmniejsza się poziom stresu i wewnętrznego konfliktu. Zwiększa się poczucie własnej wartości i samoakceptacji. Zamiast poświęcać energię na podtrzymywanie fałszywego wizerunku, możemy ją spożytkować na realizację własnych celów i pasji.
Autentyczność ma również ogromny wpływ na jakość naszych relacji. Prawdziwe, głębokie więzi buduje się na zaufaniu i szczerości. Kiedy jesteśmy autentyczni, inni ludzie czują się swobodniej w naszej obecności, a nasza otwartość zachęca ich do bycia sobą. To sprzyja tworzeniu relacji opartych na wzajemnym szacunku i zrozumieniu, a nie na powierzchownych grach.
Czy autentyczność jest cechą wrodzoną, czy nabytą?
Patrząc na małe dzieci, często widzimy w nich naturalną autentyczność. Wyrażają swoje emocje bez zahamowań, mówią, co myślą, i działają impulsywnie. Jednak w miarę dorastania i wkraczania w świat społeczny, uczymy się zasad, oczekiwań i tego, co jest „wypada” lub „nie wypada”. Często zaczynamy wtedy modyfikować swoje zachowania, aby zyskać akceptację, miłość czy uniknąć krytyki.
To pokazuje, że autentyczność, choć może mieć swoje korzenie w naszej naturze, jest również kształtowana przez środowisko i doświadczenia. W związku z tym, jeśli na jakimś etapie życia oddaliliśmy się od siebie, z pewnością możemy nauczyć się do niej wracać. Jest to proces, który wymaga świadomości, odwagi i pracy nad sobą.
Jak uczyć się autentyczności? Kierunki rozwoju
Nauka autentyczności to podróż, a nie jednorazowy akt. Składa się z kilku kluczowych elementów:
1. Samoświadomość: poznaj siebie
Pierwszym krokiem jest pogłębienie samoświadomości – zrozumienie swoich wartości, przekonań, emocji, mocnych stron i ograniczeń. Pytania takie jak „Co jest dla mnie ważne?”, „Co czuję w tej sytuacji?”, „Jakie są moje potrzeby?” pomagają w tym procesie. Można do tego wykorzystać introspekcję, dzienniki, a także rozmowy z zaufanymi osobami lub terapię.
2. Akceptacja siebie: bądź dla siebie wyrozumiały
Bycie autentycznym wymaga akceptacji siebie w całej złożoności, z wszystkimi „wadami” i „zaletami”. Oznacza to rezygnację z perfekcjonizmu i osądzania siebie zbyt surowo. Ludzie autentyczni nie boją się pokazywać swojej wrażliwości czy popełniać błędów, bo wiedzą, że to część bycia człowiekiem.
3. Odwaga: wyrażaj siebie
Autentyczność często wymaga odwagi – odwagi, by powiedzieć „nie”, kiedy czujemy, że coś jest niezgodne z naszymi wartościami; odwagi, by wyrazić swoje prawdziwe zdanie; odwagi, by być wrażliwym. To także odwaga do stanięcia w obronie swoich granic i potrzeb, nawet jeśli spotka się to z niezrozumieniem.
4. Spójność: działaj zgodnie z tym, w co wierzysz
Spójność to zgodność między tym, co myślimy i mówimy, a tym, jak działamy. Jeśli mówimy o wartościach takich jak uczciwość, a sami postępujemy w sposób nieuczciwy, to nie jesteśmy autentyczni. Rozwijanie autentyczności polega na dążeniu do coraz większej zgodności w tych obszarach życia.
5. Uważność: bądź obecny
Praktykowanie uważności (mindfulness) pomaga bywać w „tu i teraz”, a tym samym lepiej świadomie przeżywać swoje emocje w czasie rzeczywistym. Dzięki uważności możemy zauważyć, kiedy zaczynamy zakładać maski lub działać wbrew sobie, co daje nam szansę na zmianę kursu.
Autentyczność jako proces na całe życie
Nauka autentyczności to dynamiczny proces. W ciągu życia zmieniamy się, dojrzewamy, nasze wartości mogą ewoluować. Dlatego też dążenie do autentyczności jest ciągłym odkrywaniem siebie na nowo. Nie ma jednej „metody” czy „kursu”, który raz na zawsze uczyni nas autentycznymi. To raczej codzienna praktyka, wybór i decyzja o życiu w zgodzie ze sobą, mimo lęków i oporów.
Wartością dodaną do tego procesu może być wsparcie psychoterapeuty. Terapia to bezpieczna przestrzeń, w której można eksplorować własne emocje, przekonania i blokady, które uniemożliwiają pełne wyrażanie siebie. Pomaga zrozumieć, skąd pochodzi nasza potrzeba dopasowywania się i jak krok po kroku budować życie bardziej zgodne z naszym wewnętrznym ja.
Czy warto uczyć się autentyczności? Z naszego psychologicznego punktu widzenia, odpowiedź brzmi jednoznacznie: tak. To inwestycja w głębsze, bardziej satysfakcjonujące życie, pełne prawdziwych relacji i poczucia wewnętrznej spójności. To droga do większego szczęścia i spełnienia.
