Motywacja jest siłą napędową ludzkiego działania. Często słyszymy o „wewnętrznej motywacji” jako kluczu do sukcesu i spełnienia. Ale czy każdy z nas rodzi się z tym wewnętrznym motorem? Czy jest ona niezmienna, czy można ją rozwijać? Odpowiedzi na te pytania są bardziej złożone, niż mogłoby się wydawać.
Co to właściwie jest ta „wewnętrzna motywacja”?
Zanim przejdziemy dalej, zdefiniujmy, czym jest wewnętrzna motywacja. Najprościej mówiąc, jest to dążenie do działania dla samego działania. Robimy coś, ponieważ sprawia nam to przyjemność, satysfakcję lub daje poczucie sensu. Nie potrzebujemy zewnętrznych nagród ani kar, aby podjąć działanie. Sama aktywność jest nagrodą.
Przykładowo, osoba z wewnętrzną motywacją do nauki będzie czytać książki i poszerzać swoją wiedzę, ponieważ lubi to robić, a nie dlatego, że musi zdać egzamin.
Czy każdy ma wewnętrzną motywację? Naukowe spojrzenie
Z psychologicznego punktu widzenia, wewnętrzna motywacja nie jest cechą binarną – nie ma osób, które ją mają i tych, które jej nie mają. To raczej kontinuum. Każdy człowiek ma pewną zdolność do doświadczania wewnętrznej motywacji, ale jej poziom i obszar, w którym się przejawia, mogą być różne.
Teoria autodeterminacji (Self-Determination Theory – SDT) autorstwa Deci’ego i Ryana zakłada, że wewnętrzna motywacja wynika z zaspokojenia trzech podstawowych potrzeb psychologicznych: autonomii (poczucia sprawczości), kompetencji (poczucia bycia skutecznym) i relacji (poczucia przynależności i bycia kochanym). Kiedy te potrzeby są zaspokojone, naturalnie dążymy do rozwoju, uczenia się i angażowania się w działania, które uważamy za wartościowe.
Jeśli te potrzeby są chronicznie niezaspokojone, poziom motywacji wewnętrznej może być obniżony. Wpływ na to mają również czynniki takie jak:
- Środowisko: Otoczenie, które kontroluje, ocenia i ogranicza autonomię, może tłumić wewnętrzną motywację.
- Doświadczenia z przeszłości: Niepowodzenia i negatywne doświadczenia mogą prowadzić do przekonania o braku kompetencji i zniechęcenia do podejmowania nowych wyzwań.
- Osobiste przekonania: Przekonania o własnych możliwościach (lub ich braku) mają ogromny wpływ na motywację.
Dlaczego niektórzy wydają się bardziej zmotywowani wewnętrznie?
Różnice w poziomie wewnętrznej motywacji między ludźmi mogą wynikać z wielu czynników. Genetyka, wychowanie, doświadczenia życiowe i kultura – wszystko to wpływa na nasze potrzeby psychologiczne i sposób, w jaki je zaspokajamy. Osoby, które miały szczęście dorastać w środowisku wspierającym autonomię, kompetencję i relacje, prawdopodobnie będą miały silniejszą wewnętrzną motywację.
Ponadto, niektóre osoby mogą mieć naturalną skłonność do pewnych aktywności. Ktoś, kto ma talent muzyczny i od dziecka gra na instrumencie, będzie odczuwał większą satysfakcję z muzyki niż osoba, która nie ma takich predyspozycji. To jednak nie oznacza, że ta druga osoba nie może znaleźć własnych obszarów, w których odczuwa wewnętrzną motywację.
Jak wzbudzić i pielęgnować wewnętrzną motywację?
Dobra wiadomość jest taka, że wewnętrzną motywację można rozwijać! Oto kilka wskazówek:
- Zidentyfikuj swoje pasje i zainteresowania: Zastanów się, co naprawdę lubisz robić i co sprawia ci radość.
- Ustalaj cele, które są spójne z twoimi wartościami: Działaj w zgodzie ze sobą i swoimi przekonaniami.
- Daj sobie autonomię: Wybieraj własne cele i sposoby ich realizacji.
- Rozwijaj swoje kompetencje: Ucz się nowych rzeczy i zdobywaj nowe umiejętności.
- Szukaj wsparcia i buduj relacje: Otaczaj się ludźmi, którzy cię wspierają i w ciebie wierzą.
- Skup się na procesie, a nie tylko na wyniku: Czerp radość z samego działania, a nie tylko z osiągnięcia celu.
- Daj sobie prawo do błędów: Nie bój się porażek i traktuj je jako okazję do nauki.
Podsumowanie
Wewnętrzna motywacja nie jest magiczną cechą, którą niektórzy mają, a inni nie. To raczej potencjał drzemiący w każdym z nas, który można rozwijać poprzez zaspokajanie podstawowych potrzeb psychologicznych i działanie w zgodzie ze swoimi wartościami. Nawet jeśli w danym momencie czujesz, że twoja wewnętrzna motywacja jest niska, pamiętaj, że zawsze możesz podjąć kroki, aby ją wzmocnić i odzyskać radość z działania.
Wspieramy w tym procesie! Jeśli czujesz, że potrzebujesz pomocy w odkrywaniu i rozwijaniu swojej wewnętrznej motywacji, zapraszamy do kontaktu z naszymi specjalistami.
