Dlaczego porównujemy się z innymi w pracy?

Porównywanie się z innymi w miejscu pracy to zjawisko powszechne. Niemal każdy z nas, mniej lub bardziej świadomie, ocenia swoje osiągnięcia, umiejętności i pozycję w odniesieniu do kolegów i koleżanek. Dlaczego to robimy i jakie konsekwencje to za sobą pociąga?

Teoria porównań społecznych

Jednym z głównych wyjaśnień tego fenomenu jest teoria porównań społecznych, sformułowana przez Leona Festingera w 1954 roku. Teoria ta zakłada, że ludzie mają wrodzoną potrzebę oceniania własnych opinii i zdolności. W braku obiektywnych standardów, naturalnym odniesieniem stają się inni ludzie – zwłaszcza ci, których postrzegamy jako podobnych do nas.

W pracy, gdzie często brakuje jasnych i jednoznacznych kryteriów sukcesu, porównania społeczne stają się szczególnie istotne. Zamiast obiektywnych wskaźników, takich jak zysk firmy, oceniamy się poprzez pryzmat zarobków współpracowników, ich stanowisk czy liczby pochwał od szefa.

Dlaczego porównujemy się w górę i w dół?

Festinger wyróżnił dwa podstawowe rodzaje porównań: w górę (z osobami, które postrzegamy jako lepsze od nas) i w dół (z osobami, które postrzegamy jako gorsze). Każdy z nich pełni inną funkcję psychologiczną:

Porównania w górę mogą być motywujące. Widząc, że ktoś osiągnął więcej, możemy poczuć inspirację do cięższej pracy i rozwoju. Z drugiej strony, zbyt częste porównywanie się z „lepszymi” może prowadzić do frustracji, poczucia niedoskonałości i obniżenia samooceny.
Porównania w dół mają za zadanie podbudować nasze ego. Myślenie o osobach, które radzą sobie gorzej, pozwala nam poczuć się lepiej we własnej skórze i zredukować stres. Jednak nadmierne poleganie na tego typu porównaniach może hamować rozwój i prowadzić do samozadowolenia.

Presja sukcesu a porównywanie się

Współczesne środowisko pracy, szczególnie w sektorach korporacyjnych i kreatywnych, często charakteryzuje się silną presją na osiąganie sukcesów. Kultura ta, podsycana przez media społecznościowe, gdzie każdy prezentuje swoje „najlepsze ja”, sprzyja nasileniu porównań społecznych. Obserwując pozornie idealne kariery innych, łatwo wpaść w pułapkę ciągłego oceniania siebie i poczuć się niewystarczająco dobrym.

To z kolei może prowadzić do:

Stresu i wypalenia zawodowego: Ciągła presja na dorównanie innym i obawa przed wypadnięciem z obiegu generują napięcie i mogą prowadzić do wyczerpania psychicznego.
Zawiści i niezdrowej konkurencji: Zamiast współpracować i wspierać się, skupiamy się na rywalizacji i dążeniu do bycia „lepszym” od innych.
Obniżonej satysfakcji z pracy: Nawet jeśli obiektywnie osiągamy dobre wyniki, porównywanie się z innymi może sprawić, że nie będziemy w stanie docenić własnych sukcesów.

Jak radzić sobie z porównywaniem się?

Czy da się uniknąć porównywania się z innymi w pracy? Prawdopodobnie nie w pełni. Jest to naturalny mechanizm. Możemy jednak nauczyć się nim zarządzać, tak aby służył naszemu rozwojowi, a nie podkopywał poczucie własnej wartości.

Oto kilka wskazówek:

Skup się na własnych celach: Zamiast koncentrować się na tym, co robią inni, określ, co jest dla Ciebie ważne i co chcesz osiągnąć. Skupienie na własnych celach pomoże Ci utrzymać motywację i uniknąć rozpraszania się porównaniami.
Doceniaj swoje mocne strony: Zamiast skupiać się na tym, w czym inni są lepsi, poświęć chwilę na refleksję nad swoimi umiejętnościami i osiągnięciami. Pamiętaj, że każdy ma unikalny zestaw talentów i doświadczeń.
Otaczaj się wspierającymi ludźmi: Unikaj toksycznych relacji, w których dominują negatywne porównania i krytyka. Szukaj towarzystwa osób, które Cię wspierają i motywują do rozwoju.
Pamiętaj o work-life balance: Praca to tylko jeden z aspektów życia. Nie pozwól, aby przysłoniła Ci inne sfery, takie jak rodzina, przyjaciele, hobby czy odpoczynek.
W razie potrzeby, poszukaj pomocy specjalisty: Jeśli porównywanie się z innymi negatywnie wpływa na Twoje samopoczucie i funkcjonowanie, rozważ konsultację z psychologiem lub coachem kariery. Specjalista pomoże Ci zidentyfikować źródła problemu i opracować strategie radzenia sobie z nim.

Podsumowując, porównywanie się z innymi w pracy to zjawisko złożone, które może mieć zarówno pozytywne, jak i negatywne konsekwencje. Kluczem jest świadomość tego mechanizmu i umiejętność zarządzania nim w sposób, który służy naszemu rozwojowi i dobremu samopoczuciu.