Empatia fizyczna – więcej niż tylko współczucie
Empatia to zdolność rozumienia i współodczuwania emocji innych osób. Empatia fizyczna idzie o krok dalej – to zdolność do odczuwania fizycznych doznań, takich jak ból, dyskomfort czy przyjemność, gdy obserwujemy je u kogoś innego. Widok osoby, która się skaleczyła, może wywołać w nas mimowolny skurcz, a obserwowanie kogoś delektującego się smacznym posiłkiem – uczucie przyjemności. Ale co sprawia, że jesteśmy zdolni do takich reakcji?
Kora somatosensoryczna – mapa naszego ciała w mózgu
Kora somatosensoryczna, zlokalizowana w płacie ciemieniowym mózgu, jest odpowiedzialna za przetwarzanie informacji sensorycznych z całego ciała. Dzieli się na kilka obszarów, z których każdy odpowiada za inną część ciała. Otrzymuje ona sygnały dotykowe, termiczne, bólowe i proprioceptywne (informujące o położeniu ciała w przestrzeni). To właśnie dzięki niej wiemy, czy coś nas piecze, swędzi, boli, czy jest nam ciepło lub zimno. Kora somatosensoryczna tworzy swego rodzaju mapę naszego ciała w mózgu, pozwalając nam orientować się w doznaniach płynących z różnych jego części.
Neurony lustrzane – podstawa empatii
Odkrycie neuronów lustrzanych, które aktywują się zarówno podczas wykonywania pewnej czynności, jak i podczas obserwowania, jak ktoś inny ją wykonuje, zrewolucjonizowało nasze rozumienie empatii. Uważa się, że neurony lustrzane odgrywają kluczową rolę w naszej zdolności do rozumienia intencji i emocji innych osób. W kontekście empatii fizycznej, neurony lustrzane w korze somatosensorycznej mogą odpowiadać za symulowanie w naszym mózgu doznań, których doświadcza obserwowana osoba.
Jak kora somatosensoryczna współtworzy empatię fizyczną?
Badania wskazują, że podczas obserwowania bólu u innej osoby, aktywują się obszary kory somatosensorycznej, które normalnie odpowiadają za odczuwanie bólu w naszym własnym ciele. Nie oznacza to, że odczuwamy identyczny ból, ale pewna jego reprezentacja pojawia się w naszym mózgu. Intensywność aktywacji kory somatosensorycznej podczas obserwacji bólu u innych osób jest związana z poziomem empatii – osoby bardziej empatyczne wykazują silniejszą aktywację tych obszarów mózgu.
Co ciekawe, aktywacja kory somatosensorycznej podczas empatii fizycznej jest modulowana przez różne czynniki, takie jak relacja z obserwowaną osobą (silniej współodczuwamy z bliskimi), wcześniejsze doświadczenia (osoby, które same doświadczyły silnego bólu, mogą być bardziej empatyczne na ból innych) oraz kontekst sytuacyjny.
Znaczenie empatii fizycznej w życiu społecznym
Empatia fizyczna odgrywa istotną rolę w naszym życiu społecznym. Umożliwia nam lepsze rozumienie potrzeb innych osób, reagowanie na ich cierpienie i budowanie głębszych relacji. Jest niezbędna w zawodach związanych z opieką nad innymi, takich jak lekarze, pielęgniarki, fizjoterapeuci czy psychoterapeuci. Dzięki empatii fizycznej możemy lepiej wczuć się w sytuację pacjenta i dostosować do niej nasze działania.
Podsumowanie
Kora somatosensoryczna, dzięki swojej roli w przetwarzaniu wrażeń zmysłowych i obecności neuronów lustrzanych, jest kluczowym elementem mózgu zaangażowanym w odczuwanie empatii fizycznej. Współodczuwanie bólu i innych doznań fizycznych u innych osób pozwala nam lepiej rozumieć ich potrzeby, budować relacje i efektywniej pomagać. Zrozumienie mechanizmów leżących u podstaw empatii fizycznej może przyczynić się do rozwoju terapii dla osób z deficytami w obszarze empatii, jak również do doskonalenia umiejętności interpersonalnych w różnych zawodach.
